Τρίτη 17 Νοεμβρίου 2020

Τι έγραψε ο Μακεδονομάχος Κωσταντίνος Μαζαράκης Αινιάν (Καπετάν Ακρίτας) για τους Σαρακατσαναίους.


2-5-1905 Μπήκαμε στα δάση του Βερμίου κατευθυνόμενοι προς τις υψηλές κορυφές του Καρατάς περνώντας από το χωριό Ράχοβο , μπατσό , Δόλιανη και άλλο μπατσό μετά από εικοσάωρη νυχτερινή πορεία μέσα στο δάσος από έλατα. Το κρύο ήταν πολύ δυνατό και αναγκαστήκαμε να ανάψουμε φ φωτιές αλλά ήταν αδύνατον να κοιμηθούμε από το πολύ κρύο. Την επομένη ξεκινήσαμε για το Άνω Σέλι. Ξέραμε ότι εκεί κοντά υπήρχαν ποιμένες . Ο Νικολάκης Καπούλας , γνωστός τσέλιγκας Σαρακατσάνος και ο Βασίλης Σέρμπης βλαχόφωνος, φανατικοί Έλληνες.
Φτάσαμε σε ωραίο ψηλό οροπέδιο. Είναι η πρώτη ανάπαυση . Η θέση ρομαντική , κοντά στα νεροπρίονα. Έλατα , καταρράκτες και καλύβες . Μας υποδέχτηκαν εγκάρδια. Βάλαμε καραούλια και κοιμηθήκαμε όλη την ημέρα κατάκοποι από την συνεχή πορεία και την αλλαγή τρόπου ζωής. Στο εξής έπρεπε να κοιμόμαστε την ημέρα σε κρυφά λημέρια και να προχωράμε ο βράδυ. Εκεί μέσα στο πυκνό δάσος κοιμηθήκαμε τον πρώτο ύπνο του αντάρτη, με την κάπα και τον ουρανό με τα άστρα από πάνω για σκέπασμα.
Όταν ξυπνήσαμε βρεθήκαμε μπροστά σε ένα Σαρακατσάνικο συμβούλιο γύρω από μια μεγάλη φωτιά. Ο Χρήστος Βασίλης Σέρμης ήταν ο μεγαλύτερος και ο πλουσιότερος των τσελιγκάδων του τόπου. Φανατικός διώκτης του ρουμανισμού εθεωρείτο και ο αρχηγός τους.
Ο Νικόλαος Καπούλας , Σαρακατσάνος , γλυκός και μετρημένος, καλός και γενναίος πατριώτης όπως όλοι οι Σαρακατσαναίοι που μιλούσαν μόνο ελληνικά με φυσιογνωμίες ωραίες και με την άσπρη φουστανέλα τους κυριαρχούν με τα κοπάδια τους σε όλα τα βουνά της παλιάς Ελλάδας, Μακεδονίας και της Βουλγαρίας την στιγμή που πάνω από δέκα χιλιάδες Σαρακατσαναίοι καθαροί Έλληνες ευρίσκονται στην περιοχή του Αίμου. Όλοι συνδέονται με συγγενικούς και επιγαμικούς δεσμούς. Διατηρούν ελληνικότατες παραδώσεις , ελληνικά κλέφτικα τραγούδια και φέρονται με ιπποτισμό και λεπτότητα στις γυναίκες τους και γιαυτο τον λόγο τους ειρωνεύονται πολλές φορές οι χωριάτες.
Είναι ασαφές από ποια εποχή ζουν σαν νομάδες και από πού άρχεται η καταγωγή τους . Πάντως έχουν καθαρά ελληνικά αισθήματα. Πολλοί υποστηρίζουν ότι η κοιτίδα τούς είναι η Ακαρνανία και η Ήπειρος . Σταδιακά διασπάστηκαν σε όλα τα βουνά της χερσονήσου του Αίμου οπού το καλοκαίρι ζουν με τα κοπάδια τους σε καλύβες από έλατα. Τον χειμώνα από του Αγίου Δημήτριου κατεβαίνουν στις πεδιάδες ,οπού νοικιάζουν λιβάδια και εκεί εμπορεύονται τυριά , το βούτυρο και άλλα προϊόντα . Αυτοί που έρχονται από τον Αίμο κατεβαίνουν στην κοιλάδα της Ανδριανουπόλεως, αυτοί που κατεβαίνουν από Μορίχοβο πηγαίνουν στην Χαλκιδική αυτοί από το Βέρμιο στην Κατερίνη και ούτω καθεξής .Είναι ευφυέστατοι , είρωνες , πιστοί και ειλικρινείς , ευκίνητοι και γενναίοι. Εμπνέουν εμπιστοσύνη , σε αντίθεση με τους βλαχόφωνους οι οποιοι στην ζωή τους διακρίνονται για την πονηριά τους και την φιλοχρήματη ζωή.
Εχουν όμως και αυτοί τις αρετές της ευφυΐας και της γενναιότητας.
Οι δυο αυτές κατηγορίες αλληλουποβλέπονται. Επιγαμίες μεταξύ τους δεν γίνονται. Οι Σαρακατσαναίοι οπουδήποτε και αν βρεθούν και στο βουνό και στον Αίμο ακόμη, έχουν μαζί τους πάντοτε έναν ελληνοδιδάσκαλο. Στους Σαρακατσαναίους λοιπόν αυτούς έχουμε απεριόριστη εμπιστοσύνη . Αυτούς χρησιμοποιήσαμε ως πρώτα γιατάκια (γιατάκι είναι το μέρος , που μένει κάποιος φυλασσόμενος και τροφοδοτούμενος κρυφά) και στο Βέρμιο και στο Μερίχοβο. Ονομαστές πατριαρχικές οικογένειες και πολύ εύπορες είναι οι Φαρμακαίοι, οι Σουλτογιανναίοι, Γιώργο-Πασσά Καπούλας και άλλοι.
3/51905. Εμείναμε δυο ημέρες στο ωραίο αυτό λημέρι. Μας περιποιήθηκαν πολύ. Ψήσαμε αρνιά στην σούβλα και κοκορέτσι , χορέψαμε λεβέντικα αντάρτες και νεαροί ποιμένες μαζί και το βράδυ κοιμηθήκαμε σε ωραίες καλύβες από κλαδιά ελάτων. Ηταν η πρώτη ανάπαυσης . Τα βράδια γύρω από την μεγάλη φωτιά ο γέρο Κλωναράς , τρομερός ληστής επικηρυγμένος, ήδη ογδοντάχρονος και σχεδόν τυφλός, έδινε κλέφτικες συμβουλές. Κάποια στιγμή με παρέσυρε μόνο μου σαν συμπατριώτη του, διότι κατάγονταν από την Φθιώτιδα και μου συνιστά να προφυλάγομαι για να μην χτυπηθώ. «Ο Καλός ο κλέφτης έλεγε δεν ντουφεκίζετε συχνά». Μου διηγήθηκε επίσης τα κατά τον θάνατο του ήρωα Μπρούφα και του ονομαστού για την ομορφιά του συντρόφου του Γεωργαντά , Σαρακατσάνου από το Τικφές (πέρα απο τα σύνορα μας) βόρεια από το Μορίχοβο.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου